Jak zmieniał się kościół w Gołębiu? Galeria zdjęć

kosciol-w-golebiu-wojna

Kościół parafialny w Gołębiu został zbudowany w latach 1628-36. Fundatorem świątyni był ówczesny proboszcz gołębski, ks. Szymon Grzybowski. W budowie pomagali parafianie (parafia Gołąb liczyła wtedy 19 wsi) oraz dzierżawca Gołębia Jerzy Ossoliński. Kościół na przestrzeni wieków był wielokrotnie remontowany. Można śmiało powiedzieć, że każde pokolenie odnawiało świątynię. Przez wiele lat kościół znajdował się na wzniesieniu, teren przykościelny był ogrodzony i otoczony fosą.

Najstarsza znana ilustracja kościoła w Gołębiu pochodzi z 1852 roku. Na podstawie ilustracji została wykonana litografia włączona do „Albumu Lubelskie” wydanego kilka lat później. Adam Lerue podróżował po Lubelszczyźnie i rysował najstarsze zabytki. Na litografii widzimy kościół z drewnianymi kopułami wież, dach kryty dachówką (z licznymi ubytkami), zniszczony mur kościelny. W rogu cmentarza otaczającego Domek Loretański znajdował się mały murowany domek – w pozostałych rogach ogrodzenia również były takie budynki. Były to domy dla duchownych sprawujących specjalne nabożeństwa do Matki Bożej Loretańskiej. Z czasem rozebrano chałupki i obecnie w czterech rogach ogrodzenia kościelnego znajdują się ołtarze. Jeszcze w końcu XIX wieku przeprowadzono remont kościoła, w 1856 roku kopuły wież zostały przebudowane i pokryte blachą, przebudowano wnętrze kościoła (między innymi: wzmocniono chór, zamurowano część klatki schodowej prowadzącej do piwnicy pod wieżami, zamurowano pomieszczenia w piwnicach).

kosciol-w-golebiu-1852

Kościół w Gołębiu, litografia z „Album Lubelskie” Adama Lerue, 1852.

Kolejne fotografie pochodzą z 1916 roku, wykonano je niedługo po remoncie kościoła w latach 1903-1914. Na zdjęciach widać dach kryty dachówką będący na tej samej wysokości, co obecny dach kościoła. Część dachu nad apsydą została pokryta blachą. Widać również duży plac przed kościołem, a na terenie przykościelnym stare drzewa, niektóre przetrwały do dziś.

kosciol_ss_floriana_i_katarzyny_971753_fotopolska-eu

Kościół w Gołębiu w 1916 roku, źródło zdjęcia fotopolska.eu.

kosciol_ss_floriana_i_katarzyny_971754_fotopolska-eu

Kościół w Gołębiu w 1916 roku, źródło zdjęcia fotopolska.eu.

kosciol_ss_floriana_i_katarzyny_971755_fotopolska-eu

Kościół w Gołębiu w 1916 roku, portal główny, źródło zdjęcia fotopolska.eu.

kosciol_ss_floriana_i_katarzyny_971756_fotopolska-eu

Kościół w Gołębiu w 1916 roku, portal boczny, źródło zdjęcia fotopolska.eu.

Kolejne zdjęcie kościoła pochodzi z 1939 roku i zostało wykonane przez niemieckiego fotografa. Ukazuje kościół od strony stawu, czyli Gruszki. Na zdjęciu widać również Michałki, czyli dom ostatniego dzierżawcy Gołębia.

kosciol-w-golebiu

Widok ogólny kościoła, fot. Hoff Erwin 1939, zbiory NAC. 

Z czasów II wojny światowej zachowały się jeszcze dwa zdjęcia kościoła. Na jednym z nich dokładnie widać niszę z drewnianymi figurami patronów świątyni (od lewej św. Florian, Matka Boża z Dzieciątkiem, św. Katarzyna) oraz starą zakrystię.

kosciol_ss_floriana_i_katarzyny_982062_fotopolska-eu

Kościół w Gołębiu w 1943 roku, źródło zdjęcia fotopolska.eu.

Kościół zimą. Na tym zdjęciu po prawej stronie można zobaczyć fragment pierwszej remizy strażackiej w Gołębiu.

kosciol_ss_floriana_i_katarzyny_982061_fotopolska-eu

Kościół w Gołębiu w 1943 roku, źródło zdjęcia fotopolska.eu.

W czasie II wojny światowej Niemcy ostrzeliwali kościół pociskami zapalającymi. Doszczętnie spłonął dach kościoła. Dach był wysoki, ciężka dachówka i grube drewniane belki uderzały w sklepienie, doszczętnie została zniszczona attyka między wieżami, w niszach której znajdowały drewniane figury patronów kościoła.

Pożar kościoła w Gołębiu we wspomnieniach Ks. Witolda Stańczaka (1914-2013):

Zabraliśmy na konny wóz, co było można i udaliśmy się do Parafianki. Zakrystię zabezpieczyliśmy przez zaryglowanie drzwi przy pomocy kowala Kłosowskiego. Kilka razy dojeżdżaliśmy z Parafianki do Gołębia, by jeszcze coś zabrać. Wieże kościelne były w dalszym ciągu ostrzeliwane. Podczas jednego z dojazdów do Gołębia zauważyliśmy z odległości stacji kolejowej wielki pożar na gołębskim kościele. Okazało się, że Niemcy pociskami zapalającymi wzniecili pożar na dachu kościelnym. Potężne drewniane wiązania dachowe płonęły jak wielka pochodnia. Był to wstrząsający widok – pożar wspaniałej gołębskiej świątyni. Ogrom pożaru sprawiał wrażenie, że cały gołębski kościół płonie, a więc i jego wnętrze. Jednak siedemnastowieczne sklepienie wytrzymało i wnętrze kościoła ocalało. Natomiast płonące belki, spadające z dachu kościelnego na dach zakrystii, dostały się do jej wnętrza i całe wyposażenie zakrystii spłonęło.

(…) 17 stycznia 1945 roku ruszyła sowiecka ofensywa. Wróciliśmy do spalonego w dużej części Gołębia. Plebania, mimo rozbitego jednego narożnika, nadawała się do zamieszkania. Zaczęliśmy porządkować teren przykościelny. Sprzed frontu kościoła usunęliśmy masę gruzu. Wnętrze kościoła po uporządkowaniu i oczyszczeniu przedstawiało się dość dobrze. Obawę budziły wieże kościelne. Mocno podcięte pociskami artyleryjskimi mogły w każdej chwili runąć na ziemię lub na sklepienie kościoła. Dopiero po pewnym czasie podczas silnej wichury, jedna z nich runęła na sklepienie, które i ten ciężar wytrzymało. Chwała siedemnastowiecznym budowniczym!

Dzieje rodzinnej parafii i kościoła pw. Wniebowzięcia NMP, św. Floriana i św. Katarzyny w Gołębiu, diecezja lubelska, oprac. Witold Stańczak TChr, Barbara Kozak, Gołąb 1999, s. 18-19.

kosciol-w-golebiu-wojna

Kościół w Gołębiu po zniszczeniach wojennych, źródło zdjęcia tu

kosciol-w-remoncie

Kościół w Gołębiu w czasie powojennej odbudowy w latach 1945-1951, źródło zdjęcia tu

kosciol-w-golebiuKościół w Gołębiu, stan sprzed remontu 2007-2013, źródło zdjęcia tu.

kosciol-po-ostatnim-remoncieKościół po ostatnim remoncie w latach 2007-2013, źródło zdjęcia tu

kosciol_golab_1

Kościół w Gołębiu po ostatnim remoncie w latach 2007-2013, źródło zdjęcia tu.

Opracowała Małgorzata Daniłko

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *