Gołębskie wizerunki Zwiastowania
Zespół skarlany w Gołębiu został poświęcony Matce Bożej. W ścianie zachodniej Domku Loretańskiego jest okienko Zwiastowania (przez nie miał wejść anioł zwiastujący narodzenie Jezusa). Wewnątrz w pobliżu okienka znajdują się 4 malowidła, jedna ze scen przedstawia moment Zwiastowania. Anioł ubrany w białą szatę trzyma w dłoni złocisty krzyż.
Malowidła na ścianie zachodniej Domku Loretańskiego.
Wśród wizerunków maryjnych w Gołębiu jest duży obraz Zwiastowania NMP. Historia związana z umieszczeniem tego obrazu w gołębskim kościele jest bardzo ciekawa i wiąże się z remontem i przebudową kościoła w latach 50. XIX wieku. „Świątynia ta około 1850 roku była w stanie ruiny, z której podniósł ją ks. prałat Ignacy Gawlikowski, proboszcz miejscowy, który kosztem miejscowego kolatora, księcia Teodora Paskiewicza, z pomocą parafian starannie ją wyremontował” (Inwentarz parafii Gołąb z 1883 roku). Teodor Paskiewicz był synem Iwana Paskiewicza rosyjskiego generała, który krwawo stłumił powstanie listopadowe. Teodor chciał odkupić winy ojca i zapisać się pozytywnie w pamięci Polaków, dlatego przekazywał duże sumy pieniędzy na cele dobroczynne. W Gołębiu sfinansował odremontowanie kościoła i Domku Loretańskiego oraz zakupił do tej świątyni, sprowadzony z Włoch, duży obraz Zwiastowania NMP, który początkowo umiejscowiono w ołtarzu głównym, a obecnie znajduje się nad wejściem do zakrystii.
Zwiastowanie NMP w tradycji ludowej
Na wsi polskiej Matka Boska jest czczona jako patronka budzącej się do życia przyrody, kiełkowania roślin, a przede wszystkich wschodzących zbóż. Dawniej dzień przez Uroczystością Zwiastowania NMP w niektórych wsiach przygotowywano specjalne placki, które 25 marca wkładano do bocianich gniazd, aby przyśpieszyć nadejście wiosny i zapewnić pomyślność w przebiegu prac polowych. Wypiekano ciasta w kształcie sierpa lub bron, którym obdarowywano gospodarza, zwyczaj ten miał zapewnić urodzaj. Były też placki o kształcie ludzkiej nogi, którymi częstowano panny, co miało zapewnić im zdrowie i szybkie wyjście za mąż.
Zazwyczaj w okolicach 25 marca pojawiały się pierwsze bociany. Od zawsze cieszono się ich obecnością. Dawniej wierzono, iż szczęście i urodzaj będą mieć ci gospodarze, przy których bociany zbudują swoje gniazdo. Istniał zwyczaj umieszczania starego koła na dachach, aby ułatwić bocianowi zrobienie gniazda.
„Kiedy bociek w gnieździe siedzi, to pociecha wam sąsiedzi, a nad czyją nad chałupą, z tym nie będzie latoś krucho”.
Przysłowia na Zwiastowanie NMP:
- Na Zwiastowanie jaskółki się ukazują, ludziom wiosnę zwiastują.
- Na Zwiastowanie – przybywaj bocianie!
- Czysty wschód słońca na Marii Zwiastowanie znaczy dobrego roku opowiadanie
- W dni krzyżowe Męka Boża, wstrzymaj się od siewu zboża.
- Jakie jest Zwiastowanie, takie będzie i Zmartwychwstanie.
- Gdy przed Zwiastowaniem ruszy się pszczoła, to mokrą wiosnę nam przywoła.
- Mgła na Zwiastowanie znaczy rzek rozlanie.
- Na Zwiastowanie, kiedy mgła w zaranie, chociaż słonko jasno wschodzi, znak niechybny to powodzi.
Bibliografia:
- Archiwum Archidiecezjalne w Lublinie, Teka akt parafii Gołąb, Inwentarz z 1883 roku, sygn. Rep 60 IV B 6, brak paginacji.
- B. Dyjakowski, „Z naszej przyrody. Obrazy z życia zwierząt i roślin krajowych”, Warszawa 1903, s. 10-12.
- „Dziedzictwo kulturowe Lubelszczyzny. Kultura ludowa” pod red. A. Gaudy, Lublin 2001, s. 50.