W kalendarzu liturgicznym dzień 13 grudnia to wspomnienie św. Łucji, patronki m.in. chorych dzieci, osób, które cierpią na wady wzorku, a także osób, których praca wymaga dobrego widzenia: krawców, szwaczek, tkaczy, pisarzy. Kult św. Łucji rozwinął się w XIII wieku, gdy jej relikwie zostały sprowadzone do Włoch. Święta zginęła śmiercią męczeńską na przełomie V i VI wieku.
Ostatnie dni przed Bożym Narodzeniem to czas, który dawniej był bogaty w różne zwyczaje i zabiegi magiczne. 13 grudnia rozpoczynał się okres wzmożonych przygotowań do nadchodzących Świąt. Uważnie obserwowano pogodę, ponieważ następne dni od św. Łucji do Wigilii zwiastowały pogodę na 12 miesięcy przyszłego roku: Od Łucji do Wilii licz dwanaście sobie dni, a w jakim po sobie toku słonko we dnie, pod noc gwiazdy światłem tuż po sobie lśni, takim będzie miesiąc każdy w nadchodzącym sobie roku.
Po dniu św. Łucji zaczynano roznosić wigilijne opłatki. Gospodynie domowe rozpoczynały przedświąteczne sprzątanie. Ciekawym zwyczajem było odkładnie od dnia św. Łucji dwanaście kawałków drewna, by zapalić nimi w piecu w wigilijny poranek. Dym z odkładanego drewna miał chronić dom przed wszelkim złem. Wierzono, że 13 grudnia wzmagała się siła czarownic, które tego dnia bywały widoczne wokół domostw. Przed ich czarami miało uchronić okadzenie progów chałup dymem ze spalonych święconych ziół, a do stajni i obór wkładano poświęcone zioła. Tego dnia szczególnie pilnowano niemowląt, aby czarownice nie podmieniły dzieci.
Bibliografia:
- Dziedzictwo kulturowe Lubelszczyzny. Kultura ludowa, pod red. A. Gaudy, Lublin 2001.