„Orkiestra 1 Pułku Strzelców Konnych i mieszkańcy wsi po wyjściu z kościoła”, Gołąb 29 czerwca 1933 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
Święto Morza
Dni Morza to piękne, przedwojenne święto, zainicjowane w 1932 roku w Gdyni. Pomysłodawcą Święta Morza był Antoni Wachowiak, członek gdyńskiego zarządu Ligi Morskiej i Kolonialnej, który zaproponował, aby w ostatnią niedzielę czerwca święcić kutry rybackie. Na koniec czerwca przypadały również Sobótki, być może dlatego obchodzenie nowego święta zostało szybko zaakceptowane i z Gdyni rozprzestrzeniło się do wielu miast i wsi oddalonych od Bałtyku. Święto Morza obchodzono również na Lubelszczyźnie, między innymi w Lublinie, Puławach, Kazimierzu Dolnym oraz w Gołębiu.
Z naszej miejscowości pochodzą unikatowe fotografie obchodów Święta Morza z 29 czerwca 1933 roku. W południe odbyła się uroczysta Msza Święta, w której wzięli udział mieszkańcy Gołębia oraz 1 Pułk Strzelców Konnych z Garwolina. Po Mszy Świętej odbyły się uroczystości nad Wisłą, miały miejsce przemowy, poświęcono wodę. Przy okazji obchodów Święta Morza organizowano kwesty na marynarkę wojenną i stocznię w Gdyni. W okresie międzywojennym uważano, że dostęp do morza gwarantuje Polsce niezależność gospodarczą.
Dni Morza obchodzono w całym kraju do 1939 roku, po wojnie Święto Morza obchodzono przede wszystkim w miejscowościach położonych najbliżej Bałtyku.
„Uczestnicy uroczystości nad Wisłą – przemowa księdza”, Gołąb 29 czerwca 1933 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
„Fragment uroczystości – przemawia kobieta”, Gołąb 29 czerwca 1933 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
W pierwszym rzędzie strażacy, obok nich wbity w ziemię transparent z napisem:
MORZE WAS
WZYWA!
ŚWIĘTO MORZA
DNIA 29 CZERWCA 1933
Na drugim transparencie, trzymanym przez mężczyznę, zamieszczono hasło:
PAŃSTWO BEZ MORZA
TO DOM
BEZ OKIEN I DRZWI
Tego samego dnia wykonano poniższe fotografie na progach gołębskich domów.
„Przed domem Jana Osiaka – Gołąb nr 260. Widoczni gospodarze oraz plut. Głuchowski (najwyżej)”, Gołąb 29 czerwca 1933 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
Na daszku nad wejściem znajduje się tabliczka z numerem domu 260 oraz imieniem i nazwiskiem gospodarza: Jan Osiak.
„Przed domem Bolesława Kopcia – Gołąb nr 295. Widoczni gospodarze oraz st. wachmistrz Ptaszyński”. Gołąb 29 czerwca 1933 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
Autor fotografii
Zdjęcia wykonał fotograf I Pułku Strzelców Konnych Narcyz Witczak-Witaczyński. Urodził się w 1898 roku w Warszawie, zmarł w kwietniu 1943 w obozie koncentracyjnym Majdanek. Fotografował dzieje Wojska Polskiego, jako jeden z nielicznych miał prawo fotografowania marszałka Józefa Piłsudskiego. Jego zdjęcia i artykuły publikowały czasopisma: „Wiarus”, „Jeździec i Hodowca”, „Polska Zbrojna” i „Ilustrowany Kurier Codzienny”. Zdobył wiele nagród i wyróżnień, między innymi I nagrodę w konkursie fotografiki wojskowej w 1937 roku oraz został odznaczony Srebrnym Wawrzynem Akademickim za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej i krzewienie czytelnictwa w wojsku. W czasie II wojny światowej były założycielem tajnej jednostki organizacyjnej ZWZ/AK Obwodu „Gołąb” – obwód obejmował powiat garwoliński.
Archiwum fotograficzne Narcyza Witczaka-Witaczyńskiego zostało przekazane przez spadkobierców do Narodowego Archiwum Cyfrowego. Zdjęcia wraz z opisami są udostępnione online.
Inne fotografie Narcyza Witczak-Witaczyńskiego z Gołębia
Poniższe zdjęcia zostały wykonane w lipcu 1934 roku.
„Zalane pola (widok nocą)”. Gołąb, lipiec 1934 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
„Powrót wozem ze strzelnicy”. Gołąb, lipiec 1934 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
„Wyjazd ze wsi (bok kolumny)”. Gołąb, lipiec 1934 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
„Wyjazd ze wsi (tył kolumny)”. Gołąb, lipiec 1934 roku, źródło zdjęcia: zbiory NAC.
Bibliografia:
- Dni Morza [w:] Marynarka Wojenna, http://www.mw.mil.pl/index.php?akcja=tradycjedni, [dostęp: 14.11.2017].
- Fotografie Narcyza Witczak-Witaczyńskiego w NAC [w:] garwolin.org/archiwa/1116, [dostęp: 14.11.2017].