Strojenie domów i budynków gospodarczych
Na Zielone Świątki chaty zdobiono gałązkami brzozy lub lipy. Specjalnie nie strojono tylko domów, w których mieszkały dziewczęta na wydaniu.
Odświętnie zamiecione całe podwórza tonęły w zieleni tataraku. Według wierzeń ludowych tatarak posiada moc odganiania złego. Tatarakiem przytrząśnięto podłogę w izbie. Gospodarz przed domem ustawiał brzózkę. Maiły się wszystkie domy przy drodze, maiło się w kościele. Młode dziewczęta wiankami z polnych kwiatów stroiły kapliczki przydrożne. Kobiety wszędzie roznosiły zielone gałązki wierzbiny, lipy i klonu, wtykały je za obrazy, w okna i drzwi chałup, stodół, obór. Zanosiły je na pola, tam gdzie rósł len, konopie i warzywa. To magiczny zwyczaj chroniący przyszły plon. W Zielone Świątki cała wieś była przystrojona. Czasem Zielone Świątki wypadają w czerwcu, ale to święto majowej zieleni, tej żywej, soczystej, pierwszej, niespalonej słońcem.
Wianki dla krów
Bydło wypasane na wspólnym pastwisku było odświętnie strojone. Wierzono, że krowa, która będzie na pastwisku pierwsza, będzie dawała mleko przez cały rok. Pastuszkowie zaplatali krowom maidło, wianki z zielonych gałązek i polnych kwiatów. Maidło chroniło przed urokami, czarownicami i wszelkimi złymi mocami. Wieczorem pastuszkowie wracali z krowami do wsi. Gospodarz wypłacał im pieniądze, a gospodyni częstowała prostym pierogiem lub ciastem, czasem kiełbasą.
Poczęstunek dla służby kościelnej
W tym dniu po nabożeństwie składano ofiary w postaci chleba, kaszy, słoniny, sera, masła, jajek, kiełbasy służbie kościelnej i księżom. Był to wyraz wynagrodzenia na pracę duszpasterską i posługę w kościele. Po Zielonych Świątkach odbywała się procesja wokół polnych zasiewów. Ksiądz błogosławił także zwierzęta gospodarskie.
W liturgii kościoła jest to Święto Zesłania Ducha Świętego. W tradycji ludowej nie przetrwały pieśni o Duchu Świętym, nie był to czas tak uroczyście obchodzony jak Wielkanoc czy Boże Narodzenie. W Gołębiu znajduje się symbol Ducha Świętego m.in. na polichromii w Domku Loretańskim.
Bibliografia:
1. Bałtów, Borysów. Zapisy z badań terenowych, J. Petera, T. Karwicka, Lublin 1958 rok, materiały z Archiwum Działu Kultury Materialnej i Duchowej, Sekcji Etnograficznej Muzeum Lubelskiego w Lublinie.
2. „Dziedzictwo kulturowe Lubelszczyzny. Kultura ludowa” pod red. A. Gaudy, Lublin 2001, s. 55.